کافی است نگاهی به فیلم‌های «آواتار» ساخته جیمز کامرون یا انیمیشن‌های کامپیوتری مانند «موانا» (Moana) و «زوتوپیا» (Zootopia) بیندازید. با منسوخ شدن و توقف تولید تلویزیون‌های سه‌بعدی، راه‌های ساده چندانی برای کاربران جهت تماشای محتوای سه‌بعدی در منزل باقی نمانده بود. در این میان هدست‌های واقعیت مجازی (VR) وارد میدان شدند: سال‌هاست که دارندگان ماجراجوی هدست‌های VR دیسک‌های بلو-ری سه‌بعدی را ریپ (استخراج) می‌کردند تا بتوانند از آن‌ها روی نمایشگرهای استریوسکوپیک خود لذت ببرند. سپس اپل، فیلم‌های سه‌بعدی را به یکی از برگ‌های برنده اصلی برای فروش هدست «ویژن پرو» (Vision Pro) تبدیل کرد. اکنون متا نیز سرانجام با ارائه آرشیو اختصاصی فیلم‌های سه‌بعدی برای هدست‌های «کوئست ۳» و «کوئست ۳S» وارد این عرصه شده است؛ قابلیتی که هم‌زمان با انتشار یک اپلیکیشن جدید دیزنی پلاس (+Disney) مجهز به محتوا و محیط‌های سه‌بعدی در دسترس قرار گرفته است. در نهایت، اکنون می‌توانید از تماشای فیلم ترون: میراث (Tron: Legacy) به همان شیوه‌ای که واقعاً لایق دیده‌شدن بود (تا حدودی) لذت ببرید.
من به عنوان فردی که ده‌ها ساعت را صرف تماشای فیلم‌های سه‌بعدی روی اپل ویژن پرو کرده‌ام، بسیار کنجکاو بودم ببینم متا چگونه این تجربه را روی هدست‌هایی با قیمتی به مراتب اقتصادی‌تر و ارزان‌تر ارائه می‌دهد. نتیجه‌گیری و برداشت کلی من چه بود؟ فیلم‌های سه‌بعدی یک ویژگی جدید و هیجان‌انگیز برای دارندگان فعلی کوئست ۳ و کوئست ۳S به شمار می‌روند، اما هم‌زمان توسط سیستم‌عامل این شرکت نیز محدود شده‌اند. همچنین هنوز مشخص نیست چرا اضافه شدن قابلیت تماشای فیلم‌های سه‌بعدی روی هدست‌های کوئست این‌قدر طول کشید، یا اینکه چرا هدست پرطرفدار «کوئست ۲» به کلی از دریافت این قابلیت محروم مانده است.
ابتدا، به جنبه‌های مثبت بپردازیم: دیزنی آرشیو فیلم‌های سه‌بعدی خود را در دیزنی پلاس عرضه کرده است (البته در دسترس بودن عناوین به منطقه جغرافیایی شما بستگی دارد)، که این آرشیو شامل تمامی آثار مارول، پیکسار و عناوین اخیر جنگ ستارگان می‌شود. مشترکان دیزنی پلاس تنها کافی است فیلم مورد نظر را انتخاب کنند، پشتیبانی آن از حالت سه‌بعدی (3D) را بررسی و تأیید نمایند و دکمه پخش را بزنند. صحنه‌های ابتدایی فیلم «نگهبانان کهکشان» (Guardians of the Galaxy) و سکانس تعقیب و گریز با ماشین در «پلنگ سیاه» (Black Panther) روی کوئست ۳ فوق‌العاده به نظر می‌رسیدند و عمق بصری شگفت‌انگیزی را ارائه می‌دادند که هرگز از تماشای آن‌ها روی صفحه‌نمایش‌های معمولی دوبعدی به دست نمی‌آورید. دیزنی پلاس همچنین شامل نسخه‌های سه‌بعدی با نرخ فریم بالا (HFR) از فیلم‌های «آواتار» است که روی کوئست ۳ کیفیت خیره‌کننده‌ای دارند؛ عناوینی که پیش از این برای تماشا در منزل، تنها روی اپل ویژن پرو در دسترس بودند.
من همواره بر این باور بوده‌ام که فیلم‌های سه‌بعدی روی هدست‌های VR بسیار بهتر از سالن‌های سینما به چشم می‌آیند، زیرا روشنایی آن‌ها بسیار بیشتر از تصویر کدر و کم‌نوری است که پروژکتور سینما از پشت عینک‌های سه‌بعدی به نمایش می‌گذارد؛ این واقعیت روی کوئست ۳ نیز همچنان صادق است. اگر هنوز یک کوئست ۳ یا ۳S دارید که در گوشه‌ای خاک می‌خورد و از طرفی اشتراک دیزنی پلاس را هم دارید، این آرشیو فیلم‌های سه‌بعدی قطعاً ارزش بررسی کردن را دارد. فقط حتماً از یک هدفون مناسب استفاده کنید، زیرا اسپیکرهای کوچک و کم‌کیفیت کوئست عمق صوتی بسیار ناچیزی دارند و فاقد بیس (Low-end) ضربه‌دار و قوی هستند. کوئست ۳ از هر دو قابلیت Dolby Vision و Dolby Atmos پشتیبانی می‌کند، اما این موارد روی این دستگاه اساساً اصطلاحات تبلیغاتی و بازاریابی هستند؛ چرا که پنل‌های LCD این هدست به هیچ وجه از HDR واقعی پشتیبانی نمی‌کنند و استاندارد Atmos نیز تغییر محسوسی روی بلندگوهای ضعیف آن ایجاد نمی‌کند.
شرکت متا طی سال‌های گذشته سیستم‌عامل Horizon OS خود را به‌روزرسانی کرده تا شباهت بیشتری به visionOS اپل پیدا کند، اما متأسفانه از نظر پخش ویدیو به هیچ وجه انعطاف‌پذیری لازم را ندارد. شما نمی‌توانید پنجره اپلیکیشن دیزنی پلاس را به سادگی و دلخواه بکشید و بزرگ‌تر کنید؛ بلکه پنجره حتماً باید در جایگاه مشخصی از سیستم‌عامل متا قرار بگیرد. من به عنوان فردی که دیوانه‌وار تماشای فیلم در ردیف اول سینما را ترجیح می‌دهم، دوست دارم پنجره‌های ویدیویی میدان دیدم را کاملاً پر کنند و حتی گاهی به دید محیطی (پریفرال) من نیز سرایت کنند. تنها راه رسیدن به چنین تجربه‌ای در کوئست ۳ این است که ویدیوهای سه‌بعدی را درون محیط سینمایی (Cinema Environment) پخش کنید؛ جایی که می‌توانید انتخاب کنید در ردیف جلو، میانی یا عقب بنشینید. این حالت کار را راه می‌اندازد، اما اگر بخواهید هم‌زمان با یک فیلم سه‌بعدی به کار با سایر اپلیکیشن‌های VR بپردازید، اصلاً ایده‌آل و مناسب نیست.
با وجود اینکه ارائه نهایی فیلم‌های سه‌بعدی توسط متا رخدادی خوشایند است، اما واقعاً برایم جای سؤال است که چرا انجام این کار برای این شرکت این‌قدر طول کشید؟ کوئست ۳ در پاییز سال ۲۰۲۳ عرضه شده بود! از نظر فنی نیز هیچ مانعی وجود ندارد که جلوی استریم محتوای سه‌بعدی روی کوئست ۲ یا حتی کوئست ۱ را بگیرد. به گمان من، اپل از زمان عرضه ویژن پرو در سال ۲۰۲۴ نوعی قرارداد انحصار برای محتوای سه‌بعدی دیزنی پلاس در اختیار داشته است، اما این موضوع مانع از آن نمی‌شد که متا فیلم‌های سه‌بعدی را خودش مستقلاً ارائه دهد. در شرایط کنونی و با افت شدید آمار فروش کوئست، این قابلیت عملاً نمی‌تواند نقش یک محرک فروش قوی را بازی کند.
شاید متا صرفاً قصد داشته یک ویژگی جذاب و پر زرق‌وبرق را برای عینک واقعیت مجازی آینده خود نگه دارد؛ محصولی ۱,۳۰۰ دلاری که قرار است در بهار ۲۰۲۷ عرضه شود. من هنوز آن عینک را بررسی نکرده‌ام، اما می‌توانم تصور کنم تماشای فیلم‌های سه‌بعدی باکیفیت روی عینکی بسیار سبک‌تر، به مراتب راحت‌تر از بستن یک هدست بزرگ کوئست روی سر خواهد بود. با این همه، در حال حاضر اگر هنوز صاحب یک کوئست ۳ یا کوئست ۳S هستید، این قطعاً یک قابلیت خوب و لذت‌بخش محسوب می‌شود.
تهیه و ترجمه مقاله توسط نوآوران البرز - طراحی سایت در بابل و مازندران
